Karolingowie
![](/media/wikipedia/commons/thumb/1/1a/The_Carolingian_and_Byzantine_Empires_and_the_Califate_about_814.jpg/240px-The_Carolingian_and_Byzantine_Empires_and_the_Califate_about_814.jpg)
![](/media/wikipedia/commons/thumb/2/26/Western_Empire_as_divided_at_Verdun_843.jpg/240px-Western_Empire_as_divided_at_Verdun_843.jpg)
Karolingowie – dynastia frankijska wywodząca się od Karola Młota, panująca w latach 753–987. Pierwszym jej przedstawicielem miał być Arnulf z Metzu. Początkowo majordomowie dynastii Merowingów. Odsunęli ich od władzy w 751 i sami objęli tron za zgodą możnowładztwa i papiestwa. Po śmierci Ludwika Pobożnego państwo frankijskie zostało podzielone na trzy części: zachodnią (Francia occidentalis), wschodnią (Francia orientalis) i środkową ciągnącą się od Flandrii po północną Italię i brzegi Morza Śródziemnego.
Osobny artykuł:Historia
[edytuj | edytuj kod]Karolingowie pochodzili z Austrazji. Protoplastą rodu był Arnulf Piwowarski (zm. ok. 645), urzędnik królewski, biskup Metzu. Syn Arnulfa Ansegizel ożenił się z Beggą, córką Pepina z Landen, majordoma Austrazji. Arnulf i Pepin byli jednymi z najznamienitszych możnych tego pokolenia. Małżeństwo Ansegizela i Beggi zapewniło rodowi (zwanego od wtedy Arnulfinami-Pepinidami) hegemonię w Austrazji.
Ogromne znaczenie polityczne pokazała sytuacja po śmierci króla Dagoberta I w 639 r. Syn Pepina I, Grimoald, który polecił bezdzietnemu Sigebertowi III adoptować swego syna Childeberta i osadził go następnie na tronie. Jednak możni Neustrii wytoczyli Grimoaldowi proces i zgładzili go w 656 roku.
Syn Ansegizela i Beggi, wnuk Arnulfa, Pepin II, przejął praktycznie całą władzę w królestwie Franków, był majordomem Austrazji, Neustrii i Burgundii. Jako majordom wszystkich królestw przyjął tytuł księcia Franków.
Syn Pepina II, Karol Młot, po śmierci ojca (grudzień 714) nie odziedziczył żadnej ziemi, ani tytułu – jego ojciec wraz z żoną Plektrudą jako dziedzica wyznaczyli swojego wnuka Teudoalda – nieślubne dziecko ich syna Grimoalda. Plektruda wtrąciła Karola do więzienia. Z końcem 715 r. uciekł z więzienia i stanął na czele buntu przeciw rządom kobiety. Do 718 r. Karol zdołał pokonać wrogów wewnętrznych i od tego czasu do swojej śmierci w 741 zaczął umacniać swą władzę w królestwie oraz zbrojnie odpowiadać na zakusy innych plemion germańskich. W tym czasie majordomus zdołał podporządkować sobie tzw. biskupie republiki arystokratyczne wzdłuż Loary i Rodanu, ponadto dokonał szeregu sekularyzacji dóbr kościelnych. Najsłynniejszym epizodem z życia Karola Młota jest bitwa pod Poitiers stoczona w roku 732, w której Frankowie odparli najazd arabski oraz zabili arabskiego wodza Abd-ar-Rahmana[1].
Synowie Młota, Karloman i Pepin Krótki, po śmierci ojca podzielili królestwo Franków między siebie. Karloman otrzymał Austrazję, Szwabię i Turyngię, Pepin Neustrię i Burgundię, a swojego najmłodszego, przyrodniego brata Griffo umieścili w klasztorze[2]. W roku 743 na tronie Frankońskim – zdobytym wcześniej przez Karola Młota – osadzili Childeryka III, prawowitego władcę z dynastii Merowingów[1]. Obaj bracia rządzili swoimi częściami zgodnie, wspierając się wzajemnie. W 747 roku Karloman zrezygnował z władzy i został mnichem w klasztorze na Monte Cassino. Pepin przejął faktycznie całą władzę w królestwie Franków. W październiku 751 roku na zwołanym przez siebie zjeździe feudałów frankijskich w Soissons dokonał za przyzwoleniem feudałów zamachu stanu, detronizował króla Childeryka III[1] i został konsekrowany na króla Franków przez świętego Bonifacego jako pierwszy władca z dynastii Karolingów. Wcześniej od papieża Zachariasza otrzymał poparcie w formie rozporządzenia, by tytuły królewskie nadawano tym, którzy realnie sprawują władzę. Jego prawo do władzy pozostawało jednak wciąż dyskusyjne, dlatego zawarł sojusz z papiestwem, zaproponowany przez kolejnego papieża, Stefana II. Zalegalizował on jego władzę przez namaszczenie w dniu 28 lipca 754 roku w bazylice Saint-Denis pod Paryżem, a tym samym zobowiązał go do obrony Rzymu przed Longobardami. Prowadził on kampanię przeciw Longobardom (754), wyniku której powstało Państwo Kościelne. W latach 752–760 prowadził walki z Arabami z Półwyspu Iberyjskiego.
![](/media/wikipedia/commons/thumb/3/36/Frankish_Empire_481_to_814-pl.svg/270px-Frankish_Empire_481_to_814-pl.svg.png)
Syn Pepina Karol Wielki wyniósł młodą dynastię, stary ród, na wyżyny potęgi. Do nabytków terytorialnych poprzedników dodał swoje: zdobył północne i środkowe Włochy, północno-wschodnią Hiszpanię, Saksonię, Bawarię i ziemie nad środkowym Dunajem. W ten sposób ukształtowało się państwo sięgające od Morza Północnego i Bałtyku na północy po Benewent na południu oraz od Atlantyku na zachodzie po Łabę i pusztę pannońską na wschodzie. Do nabytków terytorialnych nie sposób nie dodać reform wewnętrznych w królestwie, które jednak nie przetrwały po śmierci reformatora. Największym osiągnięciem Karola była koronacja cesarska w Boże Narodzenie 800 roku w Rzymie z rąk papieża Leona III.
Po śmierci Karola 28 stycznia 814 w Akwizgranie nastąpił powolny rozkład struktur wielkiego państwa frankijskiego. Prawo dziedziczenia, które widoczne już wcześniej dzieliło państwo, stało się po śmierci Karola powodem rozpadu cesarstwa. Początkiem ostatecznego rozpadu był traktat roku w Verdun zawarty w 843, który podzielił państwo Karola Wielkiego między synów Ludwika I Pobożnego (syna Karola Wielkiego): Lotara, Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego. Podział ten położył podwaliny pod powstanie w przyszłości Francji i Niemiec.
Drzewo genealogiczne
[edytuj | edytuj kod]Pepin z Herstalu Majordom Austrazji | Alpaida | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Chrotruda | Karol Młot Majordom królestwa Franków | Childebrand Książę Burgundii | NN | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Karloman | Pepin Krótki Król Franków | Bertrada z Laon | Nibelung Hrabia Vexin | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Karloman Król Franków | Karol Wielki Król Franków, cesarz rzymski | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Pepin Longobardzki król Longobardów | Ludwik I Pobożny król Akwitanii, cesarz | Drogo biskup Metzu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Lotar I król Franków i cesarz | Pepin I Akwitański król Akwitanii | Ludwik II Niemiecki król Bawarii, król Franków wschodnich | Karol II Łysy król Franków zachodnich, cesarz, król Italii | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Karol Młot, majordom zjednoczonego królestwa Franków (jego ojcem był Pepin z Herstalu – majordom Austrazji)
- Hiltrud (zm. 754)
- Karloman (syn Karola Młota), od 741–747 król Austrazji, Szwabii i Turyngii
- Grifo (zm. 753)
- Pepin Krótki, majordom Childeryka III, od 751 król Franków
- Karloman (syn Pepina Krótkiego), od 768 król Austrazji i Burgundii
- Karol I Wielki, od 768 król Franków, od 774 król Franków i Longobardów, od 800 cesarz rzymski
- Pepin
- Karol (zm. 811)
- Pepin Longobardzki, od 781 król Longobardów
- Ludwik I Pobożny, od 781 król Akwitanii, od 814 król Franków i cesarz
- Lotar I, od 840 król Franków i cesarz
- Karolingowie włoscy do 875
- Ludwik II Niemiecki, od 817 król Bawarii, od 843 król Franków wschodnich
- Karolingowie niemieccy do 911 Państwo wschodniofrankijskie
- Pepin I, od 817 król Akwitanii
- Pepin II od 838 do 848 król Akwitanii
- Karol II Łysy, od 840 król Franków zachodnich, od 875 cesarz, od 876 król Italii
- Karolingowie francuscy do 987 Państwo zachodniofrankijskie
- Lotar I, od 840 król Franków i cesarz
- Drogo, biskup Metz
Karolingowie niemieccy
[edytuj | edytuj kod]Panowali w królestwie Franków wschodnich w latach 840–911. Obejmowała sześciu królów panujących:
- Ludwik II Niemiecki (804–876), od 840 król wsch. Franków
- Karloman (830–880), od 876 król wsch. franków i od 877 Italii
- Arnulf z Karyntii (850–899), od 887 król wsch. franków i od 896 cesarz
- Ludwik IV Dziecię (893–911), od 899 król wsch. franków
- Arnulf z Karyntii (850–899), od 887 król wsch. franków i od 896 cesarz
- Ludwik III Młodszy (835–882), od 876 król wsch. franków
- Ludwik (877–879)
- Karol Otyły (839–888), król 876–87 wsch. franków, 884–887 zach. franków i Italii i 881–887 cesarz
- Karloman (830–880), od 876 król wsch. franków i od 877 Italii
Karolingowie francuscy
[edytuj | edytuj kod]Panowali w królestwie Franków zachodnich w latach 840–987. Obejmowała dziewięciu królów panujących:
- Karol II Łysy (840–877), od 840 król zach. Franków, od 875 cesarz rzymski, od 876 król Italii
- Ludwik II Jąkała (877–879)
- Ludwik III (879–882) (współrządy z Karlomanem)
- Karloman II (879–884) (współrządy z Ludwikiem III w latach 879–882, następnie samodzielne rządy)
- Karol III Prostak (892–922)
- Ludwik IV Zamorski (936–954)
- Lotar (954–986)
- Karol
- Ludwik V Gnuśny (986–987), ostatni król dynastii Karolingów zachodnich (francuskich)
- Ludwik IV Zamorski (936–954)
- Ludwik II Jąkała (877–879)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Adam Galos, Władysław Czapliński, Wacław Korta: Historia Niemiec. Wyd. drugie, poprawione. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990. ISBN 83-04-03058-6. (pol.).
- ↑ P. Riché, Karolingowie, s. 53.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Antoni Mączak, red., Dynastie Europy, Wrocław 2009, s. 132–151.
- Włodzimierz Dworzaczek, Genealogia, cz. 2: Tablice, Warszawa 1959, tabl. 42.
- VIAF: 50020166, 554145857116622922519, 4452155832966433490006, 268442211, 4380155832945333490009, 305658979, 305498943, 22151776766218011064
- LCCN: sh85020340
- GND: 118721003
- NDL: 00565056
- BnF: 11966135g
- SUDOC: 027668045
- NKC: osd2012721741
- BNE: XX527805
- PLWABN: 9810631734705606
- J9U: 987007283465005171
- NSK: 000357853, 000057090
- LIH: LNB:D*16836;=vN